Engelli çocuk yürüteci seçerken belirleyici olan çocuğun ne kadar desteğe ihtiyaç duyduğudur: ayakta durabilen ama öne eğilen çocuk için ters walker, gövdesini ve kalçasını taşıyamayan çocuk için çok noktalı destekli gait trainer, adım atmayı yeni öğrenen küçük çocuk için bacak arası destekli yürüteç kullanılır. Doğru modeli çocuğun fizyoterapisti belirler; ailenin işi seçenekleri ve ölçüleri bilmektir.
Fizyoterapist "bir yürüteç alalım" dediğinde çoğu aile internete girer ve karşısına yirmi farklı ürün çıkar. Bazısı basit bir alüminyum çerçeve, bazısı her yerinden destek çıkan ve fiyatı kat kat yüksek bir cihaz. Hepsinin adı yürüteç. Aralarındaki farkı bilmeden doğru soruyu sormak bile zor.
Bu yazıda engelli çocuk yürüteci tiplerini, her birinin hangi çocuğa uygun olduğunu, ölçü alırken nelere bakılacağını ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Klasik yürüteç çocuğun önünde durur ve çocuk ona doğru eğilir. Ters walker tam tersini yapar: çerçeve arkadadır, çocuk tutamakları yanlarında tutar. Bu yerleşim çocuğu öne kapanmak yerine dik yürümeye yönlendirir. Ayakta durabilen ve adım atabilen ama dengesi yetersiz çocuklarda, özellikle serebral palside sık kullanılır.
Üç kademesi var ve sıra genelde destekten bağımsızlığa doğru gider:
PR-444 ve PR-445'te yükseklik 52-62 cm, PR-446'da 54-64 cm arasında ayarlanıyor.
Ayakta kendi başına duramayan, gövdesini ve kalçasını taşıyamayan çocuklar için. Cihaz çocuğu birkaç noktadan tutar, ağırlığının bir kısmını üstlenir ve çocuğun bacaklarıyla adım atmasına alan açar. Amaç yalnızca yürümek değil; ayakta olmak, göz hizasından bakmak, bir yere kendi gidebilmek.
LOCO PR-910 gait trainer baş, gövde, kalça ve diz destekleriyle geliyor; toplam yüksekliği 100-140 cm arasında ayarlanıyor, gövdesi katlanabiliyor ve 15 kg ağırlığında. LOCO PR-919 Sun Gait Trainer S 100-125 cm boyundaki çocuklar için; baş, gövde, kol ve pelvis destekleri ayrı ayrı ayarlanabiliyor.
İki grubun arasında, kısmi destek veren modeller var. Comfort Plus KY-914C engelli çocuk yürüteci adımlamayı kolaylaştıran bir egzersiz ve fizik tedavi cihazı. Comfort Plus DY049146L(2) pediatrik walker yürüme yetisini kısmen kaybetmiş çocuklar için bir yürüyüş eğitmeni.
Adım atmayı yeni öğrenen küçük çocuklar için MywamGo.Spider bacak arası destekli yürüteç farklı bir yaklaşım sunuyor: çocuğa bacak arasından ortopedik destek verir.
| Çocuğun durumu | Uygun tip | Örnek model |
|---|---|---|
| Ayakta duruyor, öne eğiliyor, dengesi zayıf | Tekerleksiz ya da iki tekerlekli ters walker | LOCO PR-444, PR-445 |
| Ters walker ile rahat yürüyor, hızlanmak istiyor | Dört tekerlekli ters walker | LOCO PR-446 |
| Kendi başına ayakta duramıyor | Çok noktalı destekli gait trainer | LOCO PR-910, PR-919 Sun |
| Küçük yaşta, adım atmayı öğreniyor | Bacak arası destekli yürüteç | MywamGo.Spider |
Çocuk ürünlerinde beden her şeydir, çünkü çocuk büyür ve cihaz da onunla birlikte ayarlanabilmelidir.
Önce çocuğun boyunu ölçün. Gait trainer'larda beden doğrudan boya göre seçilir. Ardından yerden kalça kemiğinin yan çıkıntısına kadar olan mesafeyi alın; ters walker'da tutamak yüksekliği kabaca bu hizaya göre ayarlanır, son ayarı fizyoterapist yapar. Son olarak çocuğun kalça genişliğini ve cihazın iç genişliğini karşılaştırın; çocuk çerçevenin içinde sıkışmamalı ama iki yana da savrulmamalı.
Bir de evinizi ölçün. PR-446'nın toplam genişliği 74 cm, PR-910'un 69 cm. Bu cihazlar dar iç kapılardan geçmeyebilir; evde mi, okulda mı, bahçede mi kullanılacağını baştan düşünün.
Ayakkabıda yapılan hatayı yürüteçte yapmayın. "Büyüsün de kullansın" diye alınan büyük beden, çocuğu yanlış pozisyonda tutar ve çocuk cihazı reddeder. Doğrusu, ayar aralığının alt ucu bugünkü ölçüye uyan ve üst ucu bir iki yıllık büyümeyi karşılayan bedeni seçmek.
Örneğin 108 cm boyunda, altı yaşında, serebral palsili bir çocuğu düşünün. PR-919 Sun'ın S bedeni 100-125 cm aralığını kapsıyor. Bugün cihaz alt ayarlara yakın kurulur, çocuk boy attıkça destekler yukarı alınır. Aile aynı cihazı yıllarca kullanır.
Fizyoterapiste danışmadan almak. Yanlış tipte yürüteç, çocuğa yanlış bir yürüme kalıbı öğretebilir. Önce uzman görüşü, sonra alışveriş.
Çocuğu cihazda yalnız bırakmak. Tekerlekli modeller eşikte, halı kenarında ve eğimde devrilebilir. Özellikle ilk haftalarda yanından ayrılmayın.
Süreyi abartmak. İlk günlerde kısa seanslar yeterli. Yorulan çocuk postürünü bozar; süreyi fizyoterapistin önerdiği şekilde kademeli artırın.
Ayarları bir kez yapıp unutmak. Çocuk büyür, kıyafet değişir. Ayda bir tutamak ve destek yüksekliklerini kontrol edin, vidaların sıkılığına bakın.
Yürüteç ev içi ve kısa mesafe içindir. Okul yolu, park, alışveriş gibi uzun mesafelerde çocuğun dinlenebileceği bir araca da ihtiyaç olur. Bu konuda engelli çocuk puseti nasıl seçilir yazımıza bakabilirsiniz. Yetişkinler için walker ve rollator seçimini ise walker ile rollator arasındaki fark yazımızda anlattık.
Engelli çocuk yürüteci tek bir ürün değil, bir destek merdiveni. En üstte her yerinden tutan gait trainer, en altta dört tekerlekli hafif ters walker var; çocuk güçlendikçe basamak basamak iner. Hangi basamaktan başlanacağını fizyoterapist söyler. Sizin yapmanız gereken boyu doğru ölçmek, evin kapılarını kontrol etmek ve çocuğun büyümesine yetecek ayar aralığını seçmek. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.
Yürüme güçlüğü olan çocukların ayakta durmasını ve adım atmasını destekleyen cihazların genel adıdır. Ters walker, gait trainer ve bacak arası destekli yürüteç başlıca tipleridir.
Çerçevesi çocuğun arkasında durur ve çocuğu öne eğilmek yerine dik yürümeye yönlendirir. Ayakta durabilen ama dengesi yetersiz çocuklarda kullanılır.
Walker yalnızca ellerden destek verir. Gait trainer ise baş, gövde, kalça ve bacak destekleriyle çocuğun ağırlığının bir kısmını taşır; kendi başına ayakta duramayan çocuklar içindir.
Çocuğun boyu esas alınır. Ayar aralığının alt ucu bugünkü ölçüye uymalı, üst ucu bir iki yıllık büyümeyi karşılamalıdır. Aşırı büyük beden alınmamalıdır.
Çocuğun gövde kontrolüne ve dengesine göre değişir. Ayakta durabilenlerde ters walker, duramayanlarda gait trainer tercih edilir. Kararı çocuğun fizyoterapisti vermelidir.
Evet, ancak cihazın genişliği kapılardan geçmelidir. Bazı modeller 69-74 cm genişliğindedir; almadan önce evin kapılarını ölçün.
