Walker ile rollator arasındaki temel fark tekerleklerdir: klasik walker tekerleksizdir ve her adımda kaldırılarak ilerletilir, rollator ise üç ya da dört tekerlekli, frenli ve çoğunlukla oturaklı bir yürüteçtir. Walker daha fazla denge desteği verir, rollator ise daha hızlı ve rahat yürümeyi sağlar.
Bir yakınınız için yürüteç bakarken bu iki kelimeyle karşılaşmamanız neredeyse imkansız. Üstelik satıcılar bazen ikisini aynı anlamda kullanıyor, bu da işi daha da karıştırıyor. Yanlış seçim, ya hiç kullanılmayan bir alet ya da düşme riskini artıran bir yürüteç demek.
Aşağıda walker ve rollatorün nasıl çalıştığını, kime hangisinin uygun olduğunu, doğru boyu nasıl ayarlayacağınızı ve ara seçenekleri anlatıyoruz.
Walker, dört ayaklı, alüminyum ya da çelik çerçeveli, tekerleksiz bir yürüme yardımcısıdır. Kullanıcı walkerı bir adım öne koyar, ağırlığını kollarına vererek bir adım atar, sonra walkerı yeniden öne alır. Yavaş ama sağlam bir yürüyüş.
Bu yapının en büyük avantajı, yük binince kımıldamaması. Kalça ya da diz ameliyatından yeni çıkmış, bacağına tam basamayan biri için bu çok önemli. Poylin P550 alüminyum walker bu tip klasik bir model.
Dezavantajı da açık: her adımda kaldırmak gerekiyor. Kolları zayıf ya da omuz ağrısı olan biri için uzun mesafede yorucu olabilir.
Bazı walkerların ön ayaklarında küçük tekerlekler bulunur, arka ayaklar ise sabittir. Kullanıcı walkerı kaldırmadan önden iterek ilerler; ağırlık verdiğinde arka ayaklar frene basmış gibi sabit kalır. Poylin P551 tekerlekli walker bu gruba girer. Bence klasik walkerı yorucu bulan ama rollatore geçecek kadar dengesi iyi olmayan kişiler için en dengeli seçenek bu.
Rollator, genellikle dört tekerlekli, el frenli, oturaklı ve çoğu zaman sepetli bir yürüteçtir. Kaldırmaya gerek yok; kullanıcı onu önünde iterek normal bir tempoda yürür. Yorulduğunda frenleri kilitleyip oturağa oturabilir.
Pazara giden, parkta yürüyüş yapan, apartman bahçesinde dolaşan bir yaşlı için rollator gerçekten özgürlük demek. LOCO PR-880 alüminyum rollatör ve Poylin P580 katlanabilir rollatör bu kullanıma örnek modeller.
Ama dikkat: rollator tekerlekli olduğu için, kullanıcı tüm ağırlığını üzerine verirse önden kaçabilir. Frenleri doğru kullanabilmek de belli bir el kuvveti ve dikkat gerektiriyor. Ciddi denge sorunu olan biri için rollator ilk tercih olmamalı.
| Özellik | Walker | Rollator |
|---|---|---|
| Tekerlek | Yok ya da sadece önde 2 tane | 3 ya da 4 tekerlek |
| Denge desteği | Yüksek, yük binince kaymaz | Orta, fren kontrolü gerekir |
| Yürüme hızı | Yavaş, kaldır-adım at düzeni | Normal tempoya yakın |
| Oturak | Yok | Çoğu modelde var |
| Kullanım yeri | Ev içi, kısa mesafe | Ev dışı, uzun mesafe |
| Kimler için | Ameliyat sonrası, ciddi denge sorunu | Dengesi görece iyi, çabuk yorulan |
Örneğin 74 yaşındaki bir hanımefendi diz protezi ameliyatından sonra ilk haftalarda klasik walker kullanabilir. Fizik tedavi ilerleyip bacağına tam basmaya başladığında, sokağa çıkmak için oturaklı bir rollatore geçebilir. Yani bu iki ürün çoğu zaman birbirinin rakibi değil, iyileşme sürecinin farklı aşamaları.
Doğru boy ayarı, yürütecin işe yaraması ile sırt ağrısı yapması arasındaki fark. Ölçüyü günlük giydiğiniz ayakkabılarla alın.
Rollator üreticisi Carex'in satın alma rehberi de oturak yüksekliğini diz arkası ile yer arasındaki mesafeye göre seçmeyi ve tutamak yüksekliği geniş ayar aralığına sahip modelleri tercih etmeyi öneriyor. Ölçünüz ayar aralığının tam ortasına denk geliyorsa, ileride gerekirse yukarı ya da aşağı oynama payınız kalır.
Tutamak çok alçaksa kişi öne eğilir, kamburlaşır ve bel ağrısı başlar. Çok yüksekse omuzlar kalkar ve kollar çabuk yorulur. Bu yüzden ilk günlerde birkaç kez yürütüp ayarı ince ince düzeltmekte fayda var.
Yürütecin kendisi kadar nasıl kullanıldığı da önemli. Birçok düşme küçük bir dikkatsizlikle başlar.
Rollatorde oturmadan önce iki freni de kilitleyin. Kulağa basit geliyor ama kolayca unutuluyor. Kilitlenmemiş bir rollatore oturmaya çalışmak, sandalyenin altınızdan kaçması demek. Ayrıca oturaktayken kimsenin sizi rollatorle itmesine izin vermeyin; rollator bir tekerlekli sandalye değil.
Walkerda ise ayak uçlarındaki lastik tıpaları ara ara kontrol edin. Aşınmış bir lastik, ıslak banyo zemininde walkerı kaydırabilir. Değiştirmesi ucuz, düşmenin bedeli ise ağır.
Evin içinde de birkaç düzenleme işinizi kolaylaştırır:
Walker ya da rollator merdivende kullanılmaz. Merdiven gereken durumlarda tırabzan, yardımcı bir kişi ya da farklı bir çözüm planlanmalı.
Her yürüme sorunu klasik walker ya da rollatorle çözülmüyor. Birkaç özel grup var.
Ters walker (posterior walker): Kullanıcının arkasında duran ve onu dik yürümeye teşvik eden yürüteçlerdir. Özellikle serebral palsili çocuklarda ve gövde kontrolü zayıf kişilerde kullanılır. LOCO PR-446 dört tekerlekli ters walker bu tip bir model.
Gait trainer (yürüme eğitim cihazı): Gövdeyi ve kalçayı destekleyerek ayakta durmayı ve yürümeyi öğreten, rehabilitasyon amaçlı cihazlardır. LOCO PR-910 gait trainer tam destekli bir örnek. Bu tip cihazların seçimi mutlaka fizyoterapist ile birlikte yapılmalı.
Diz walkerı: Ayak bileği ya da ayak ameliyatı sonrası, sorunlu bacağın dizini platforma koyup diğer bacakla ilerlemeyi sağlar. LOCO PR-451 diz walkerı bu gruptadır.
Daha hafif bir rollator arıyorsanız karbon fiber gövdeli Comfort Plus Spirit X4, kol dayamalı bir model arıyorsanız Poylin P787 de seçenekler arasında.
Walker tekerleksizdir ve her adımda kaldırılarak ilerletilir, bu yüzden daha fazla denge desteği verir. Rollator ise 3 veya 4 tekerlekli, frenli ve genellikle oturaklıdır; daha hızlı ve rahat yürümeyi sağlar ama daha iyi denge ister.
Dengesi zayıf ve yürürken yürütece ağırlık veren yaşlılar için tekerleksiz walker daha güvenlidir. Dengesi iyi olup çabuk yorulan, dışarıda yürüyen yaşlılar için oturaklı rollator daha uygundur.
Kişi dik durup kollarını yanında serbest bırakır. Tutamak, bilek iç kıvrımı hizasına ayarlanır. Tutamağı kavradığında dirsekler hafifçe bükük kalmalıdır.
Kullanılabilir, ancak dar koridorlar, halılar ve eşikler zorlayabilir. Ev içinde çoğunlukla kısa mesafe yürünüyorsa walker veya iki tekerlekli walker daha pratik olabilir.
Kalça veya diz ameliyatının ilk dönemlerinde genellikle tekerleksiz walker önerilir. Hangi yürütecin ve ne kadar süre kullanılacağına doktorunuz veya fizyoterapistiniz karar vermelidir.
Ters walker, kullanıcının arkasında durarak dik yürümeyi destekler. Serebral palsili çocuklarda ve gövde kontrolü zayıf kişilerde sıkça kullanılır; seçim fizyoterapist ile birlikte yapılmalıdır.
Walker ile rollator arasında seçim yaparken asıl soru kişinin dengesi. Dengesi zayıf, ameliyat sonrası iyileşmekte olan ya da yürütece ağırlık veren biri için tekerleksiz walker daha güvenli. Dengesi görece iyi, dışarıda yürüyen ve arada oturup dinlenmek isteyen biri için oturaklı rollator daha mantıklı. Arada kalanlar için iki tekerlekli walker iyi bir orta yol.
Hangi modeli seçerseniz seçin, tutamak yüksekliğini bilek kıvrımına göre ayarlamayı unutmayın. Özel durumlarda, örneğin ters walker ya da gait trainer gerektiğinde, kararı fizyoterapistle birlikte verin.
Tüm walker ve rollator modellerini görmek için yürüteç kategorimize göz atın ya da bizi arayın; size uygun modeli birlikte seçelim.
