Engelli çocuk puseti seçerken önce çocuğun oturma dengesine, sonra boyuna ve kilosuna, en son da ailenin günlük hayatına bakılır. Gövdesini kendi taşıyamayan bir çocuk için tilt ve yan destekler şarttır; oturma dengesi iyi olan bir çocukta ise hafif, katlanabilir bir buggy çoğu zaman yeterlidir.
Mağazaya gelen ailelerin çoğu aynı soruyla başlıyor: "Hangisi daha iyi?" Aslında doğru soru şu: Çocuğunuz pusette ne kadar süre oturacak ve oturduğunda başını, gövdesini ne kadar taşıyabiliyor? Bu iki cevap, modellerin yarısını baştan eliyor.
Bu yazıda engelli çocuk pusetinde tilt ve sırt yatırma farkını, beden seçimini, postür desteklerini ve katlanma meselesini sırayla anlatıyoruz. Arada Heax'teki modellerin ölçülerini yan yana gösteren kısa bir tablo da var.
Standart bir bebek arabası, oturmayı kendi başına sürdürebilen sağlıklı bir çocuk için yapılır. Engelli çocuk pusetinde ise koltuk çocuğun postürünü taşımak için tasarlanır: yan gövde destekleri, bacak arası takoz (abdüktör), 5 noktalı kemer, ayarlanabilir baş desteği ve ayak tabanlıkları bunun parçası.
Bir de kapasite meselesi var. Bebek arabaları birkaç yaşında biter, engelli pusetleri ise ergenlik dönemine kadar kullanılabilecek boylarda üretiliyor.
Serebral palsi (CP) bu ürünlerin en sık kullanıldığı durumlardan biri. Çocuklarda uyarlanmış oturma sistemleri üzerine yazan fizyoterapist Lori Potts'un Rifton'daki makalesine göre CP, yaklaşık her 1.000 çocuktan 3'ünü etkiliyor ve bu çocukların çoğu günün büyük kısmını oturarak geçiriyor. Oturma pozisyonunun bu kadar önemsenmesinin sebebi de bu.
İkisi de çocuğu geriye doğru yatırır ama aynı şey değildir. Sırt yatırmada (recline) sadece sırtlık açılır; oturak yerinde kalır, kalça ile gövde arasındaki açı büyür. Tiltte ise oturak ve sırtlık birlikte, tek parça halinde geriye döner. Çocuğun kalça açısı değişmez, sadece koltuğun yere göre açısı değişir.
Bu fark kağıt üzerinde küçük görünüyor. Pratikte öyle değil. Sırtlık tek başına açıldığında gövdesini taşıyamayan bir çocuk koltukta öne doğru kayabilir. Tilt bu kaymayı önler ve ağırlığı sırtlığa dağıtır.
Brighton Üniversitesi'nin yürüyemeyen nörolojik hastalarda tilt kullanımını inceleyen derleme çalışması da geriye tiltin pelvis altındaki basıncı azaltabildiği sonucuna varıyor. İncelenen çalışmaların önemli bir kısmı CP'li çocuklar üzerine.
Heax'teki modellerden örnek vermek gerekirse Balto Buggy 4 ile 49 derece arasında, Shark Buggy ise 0 ile 25 derece arasında tilt sunuyor. Shark'ta buna ek olarak sırtlık 90 ile 150 derece arasında ayrıca yatırılabiliyor.
Bir uyarı: Yutma güçlüğü olan çocuklarda yemek sırasında koltuğu fazla geriye yatırmak sorun çıkarabilir. Tiltin ne kadar ve ne zaman kullanılacağını çocuğun fizyoterapistiyle konuşun.
En sık yapılan hata, pusetin bugünkü ölçülere tam oturan bedenini almak. Çocuk bir yıl içinde büyüyor ve puset küçük kalıyor. Bence en mantıklısı, çocuğun şu anki ölçüsünün o bedenin alt-orta aralığına denk geldiği modeli seçmek.
Ölçerken dört değere bakın: boy, kilo, kalça genişliği (oturma genişliği için) ve kalçanın arkasından diz arkasına kadar olan mesafe (oturma derinliği için). Birçok model, aynı beden içinde bu ikisini ayarlamaya izin veriyor.
| Model | Öne çıkan ölçü | Not |
|---|---|---|
| Modi Buggy | 30 kg kapasite | İki beden, çift yönlü oturma |
| Mywam Mouse | 110 cm boy, 30 kg | Küçük yaş grubu |
| Racer Evo 1 | 120 cm boy, 35 kg | 1 beden |
| Mywam Grizzly | 140 cm boy, 45 kg | Özel donanımlı model |
| Balto Buggy | 60 kg kapasite | 3 beden, 4-49 derece tilt |
| Golfi G490 XL | 75 kg kapasite | 34-40 cm oturma genişliği |
Örneğin 7 yaşında, 118 cm boyunda ve 24 kilo olan bir çocuğu düşünün. 120 cm sınırlı bir model bugün uyar ama muhtemelen bir yıl sonra dar gelir. Aynı çocuk için 140 cm'ye kadar giden bir model, bütçe biraz daha yüksek olsa da yıllarca kullanılabilir.
Aksesuar listesi uzadıkça fiyat da artıyor. O yüzden "hepsi olsun" yerine çocuğun ihtiyacına göre seçmek gerekiyor.
Balto Buggy'deki 4D yan destekler gibi gelişmiş sistemler, gövde desteğinin hem yüksekliğini hem açısını ayarlamaya izin veriyor. Hafif postür ihtiyacı olan bir çocukta ise bu kadarına gerek olmayabilir.
Kağıt üzerinde mükemmel olan bir puset, araba bagajına girmiyorsa evde kalır. Satın almadan önce pusetin katlanmış ölçülerini aracınızın bagajıyla karşılaştırın ve şaseyi kimin kaldıracağını düşünün.
Çift yönlü oturma da göz ardı edilen bir özellik. Balto, Shark ve Modi Buggy'de koltuk hem yola hem puseti iten kişiye dönük takılabiliyor. Küçük ya da kaygılı çocuklar anne babasının yüzünü görerek daha sakin oturabiliyor.
Örneğin her sabah çocuğunu servise kadar götürüp akşam fizik tedaviye taşıyan bir anne için 1-2 kilo fark bile önemli. Böyle bir ailede ağır ve tam donanımlı bir model yerine, katlanabilir alüminyum şaseli bir buggy daha çok kullanılır. Comfort Plus DM-BOSS baston puset gibi modeller bu ihtiyaca yönelik.
Engelli puseti için SGK ödemesi de sık sorulan konulardan. Ödeme sağlık kurulu raporu ve reçeteye bağlı ve şartlar zaman zaman değişebiliyor; güncel durumu hekiminize ve bize sorun.
Önce çocuğun baş ve gövde kontrolüne bakılır; kontrol zayıfsa tilt ve yan destekli bir model gerekir. Ardından boy, kilo, kalça genişliği ve oturma derinliği ölçülür ve büyüme payı bırakılarak beden seçilir. Son olarak katlanma ve araç bagajına uygunluk kontrol edilir.
Tilt, oturak ve sırtlığı birlikte geriye yatırır. Çocuğun kalça açısı değişmeden ağırlığı sırta dağılır, öne kayma önlenir ve uzun süreli oturmada basınç azalır.
CP'nin şiddetine göre değişir. Baş ve gövde kontrolü zayıf çocuklarda tiltli, yan gövde destekli ve abdüktörlü modeller tercih edilir. Oturma dengesi iyi olan çocuklarda daha hafif bir buggy yeterli olabilir. Seçimi çocuğun fizyoterapistiyle birlikte yapmak en doğrusu.
Modele göre değişir. Heax'teki modellerde kapasite 30 kg'dan başlayıp Golfi G490 XL'de 75 kg'a kadar çıkıyor.
Sağlık kurulu raporu ve reçete şartları sağlandığında SGK ödemesi mümkün. Şartlar değişebildiği için güncel bilgiyi hekiminizden ve bizden alın.
Engelli çocuk puseti seçimi, çocuğun oturma dengesiyle başlıyor. Gövde ve baş kontrolü zayıfsa tilt, yan gövde destekleri ve baş desteği olan bir model gerekiyor; dengesi iyiyse hafif ve katlanabilir bir buggy hem çocuğu hem aileyi rahatlatıyor. Beden seçerken bugünkü ölçüye değil, önümüzdeki birkaç yıla bakın ve aksesuarları çocuğun gerçek ihtiyacına göre belirleyin.
Son karar öncesinde pusetin araç bagajına girdiğinden emin olun ve mümkünse çocuğunuzu pusete oturtarak deneyin.
Tüm modelleri engelli puseti kategorimizde inceleyebilir ya da bizi arayarak çocuğunuza uygun engelli çocuk pusetini birlikte seçebilirsiniz.
