Hasta banyo sandalyesi; suya dayanıklı gövdesi, delikli ya da klozet boşluklu oturağı ve çoğu modelde tekerlekleri olan, hastanın oturarak yıkanmasını sağlayan sandalyedir. Seçerken dört şeye bakılır: hastanın gövde kontrolü, banyo kapısının genişliği, duş alanının tipi ve sandalyenin tuvalet için de kullanılıp kullanılmayacağı.
Evde bakımda en çok korkulan iş banyodur. Zemin ıslak, alan dar, hasta çıplak ve savunmasız, bakım veren ise tek eliyle hastayı tutup diğer eliyle duş başlığını yönetmeye çalışıyor. Dünya Sağlık Örgütü düşmeleri kazaya bağlı ölümlerde dünyada ikinci sıraya koyuyor ve 2023'teki düşme kaynaklı ölümlerin yaklaşık yüzde 71'inin 60 yaş ve üzerinde görüldüğünü belirtiyor (DSÖ düşmeler bilgi notu). Islak bir banyo zemini bu riskin en yoğun olduğu yerlerden biri.
İyi seçilmiş bir banyo sandalyesi, yirmi dakikalık gergin bir uğraşı on dakikalık sakin bir rutine çevirir. Bu yazıda hangi tip sandalyenin kime uygun olduğunu, nelerin ölçülmesi gerektiğini ve küvetli banyolar için ne yapılabileceğini anlatıyoruz.
Bu üç isim sürekli karışıyor, çünkü ürünlerin çoğu birden fazla işi yapıyor.
Komot, kovası olan ve yatağın yanında duran tuvalet sandalyesidir; çoğu model ıslanmak için tasarlanmaz. Bu konuyu komot nedir, hasta tuvalet sandalyesi nasıl seçilir yazımızda ayrıntılı anlattık. Banyo sandalyesi ise suyla temas edecek şekilde üretilir: gövdesi paslanmaya dayanıklıdır, oturağı suyu tutmaz, tekerlekleri ıslak zeminde çalışır.
Piyasada "banyo tuvalet sandalyesi" diye satılan modeller iki işi birleştirir. Hasta yataktan sandalyeye alınır, banyoya götürülür, sandalye klozetin üzerine yanaştırılır, ardından duşun altına çekilir. Tek transferle iki iş. Bence evde bakımda en çok rahatlatan ürün grubu bu.
Hasta sandalyede dik oturabiliyor ve kollarıyla tutunabiliyorsa sade, hafif bir model yeterlidir. Poylin P610 alüminyum banyo tuvalet sandalyesi 7,5 kg ağırlığında, kolçakları kaldırılabiliyor ve dört küçük tekerleğiyle dar banyolarda rahat dönüyor. Golfi G551 klozetli banyo tuvalet sandalyesi alüminyum gövdeli ve 120 kg kapasiteli. Golfi G540 da aynı sınıfta bir başka seçenek.
Banyo küçükse ve sandalye kullanılmadığı zaman ortadan kalkmalıysa katlanabilir modellere bakın. Poylin P690 katlanabilir banyo tuvalet sandalyesi 10,8 kg ağırlığında, 100 kg kapasiteli; 12 inç arka tekerlekleri eşiklerden geçmeyi kolaylaştırıyor, kolçak yüksekliği de 20-35 cm arasında ayarlanıyor. Golfi G125 katlanır klozetli banyo sandalyesi çelik gövdeli, daha ekonomik bir alternatif.
İleri evre felç, ALS ya da kas hastalığı olan kişiler dik sandalyede öne ya da yana kayar. Banyoda bu çok tehlikelidir. Tilt özelliği oturağı ve sırtı birlikte geriye yatırır; hasta sandalyenin içine yerleşir ve kaymaz.
Poylin P620 hem tilt hem sırt yatırma (recline) özelliğine, ayarlanabilir baş boyun desteğine ve 125 kg kapasiteye sahip. Oturma genişliği 51 cm. Golfi G541 tilt özellikli klozetli banyo sandalyesi de bu grubun daha sade bir üyesi. Bu modeller daha ağır ve daha uzundur; P620'nin toplam uzunluğu 107 cm, yani banyoda dönüş alanını önceden düşünmek gerekir.
Kolları güçlü olan kullanıcılar banyoya refakatçi olmadan girmek ister. Büyük arka tekerlekli modeller buna imkan verir. Comfort Plus DM-8088D banyo ve tuvalet tekerlekli sandalye arka büyük tekerlekleri bas-çıkar özellikli, sırtı katlanabilen bir model.
Yetişkin sandalyesi çocuğu taşımaz, içinde kaybolur. Golfi G559M çocuk banyo sandalyesi 4-12 yaş aralığı için tasarlanmış; sırtlığı ve baldır desteği beşer kademeli ayarlanıyor, 72,5 kg'a kadar taşıyor.
| Durum | Uygun tip | Örnek model |
|---|---|---|
| Dik oturabiliyor | Hafif alüminyum banyo sandalyesi | Poylin P610, Golfi G551 |
| Banyo küçük, saklama sorunu var | Katlanabilir model | Poylin P690, Golfi G125 |
| Gövdesini ve başını tutamıyor | Tilt ve baş destekli | Poylin P620, Golfi G541 |
| Kendi başına banyoya girmek istiyor | Büyük arka tekerlekli | Comfort Plus DM-8088D |
| Çocuk kullanıcı | Pediatrik banyo sandalyesi | Golfi G559M |
Banyo kapısı. Türkiye'deki dairelerde en dar kapı genelde banyo kapısıdır. Kapı kasasının iç genişliğini ölçün ve sandalyenin toplam genişliğiyle karşılaştırın. P690'ın genişliği 58 cm, P620'nin 57,5 cm.
Eşik ve duş teknesi. Duş teknesinin yüksek bir kenarı varsa tekerlekli sandalye içine giremez. Zemine sıfır duş alanı en rahatıdır. Küçük eşikler için büyük tekerlekli model ya da eşik rampası işe yarar.
Klozet yüksekliği. Sandalyeyi klozetin üzerine yanaştıracaksanız oturağın alt boşluğu klozetten yüksek olmalı. Yerden klozetin üst kenarına kadar olan mesafeyi ölçün.
Hastanın kalça genişliği ve kilosu. Oturak dar gelirse cilt sıkışır, geniş gelirse hasta yana kayar. Kapasitede de pay bırakın.
Küvetli banyolar tekerlekli sandalye için en zor senaryodur, çünkü küvet kenarı aşılmaz bir duvar gibidir. Tadilat yapıp küveti kaldırmak her zaman mümkün olmaz. Bu durumda küvetin içine yerleştirilen banyo asansörleri devreye girer.
Poylin P691 duş ve banyo asansörü küvetin içine konuyor, hasta küvet kenarı hizasındaki oturağa yandan geçiyor ve elektrikli sistem onu yavaşça küvetin içine indiriyor. 150 kg kapasiteli, sırtlığı 140 dereceye kadar yatıyor ve katlanıp kaldırılabiliyor.
Örneğin 30 yıllık bir apartman dairesinde yaşayan, annesine bakan bir kadını düşünün. Banyoda küvet var, ev kiralık, tadilat yapamıyor. Annesi küvete girip çıkarken iki kez kaymış. Küvet içi asansör bu evde hem tadilatsız hem de geri alınabilir tek çözüm.
Hasta hiç basamıyorsa ve yataktan banyo sandalyesine geçiş başlı başına bir sorunsa, hasta taşıma lifti ile banyo sandalyesini birlikte düşünmek gerekir.
Hasta banyo sandalyesi seçimi üç soruyla netleşir: hasta gövdesini tutabiliyor mu, banyo kapısından ne geçiyor, duş alanı sandalyeye uygun mu? Dik oturabilen biri için hafif bir alüminyum model, gövdesini tutamayan biri için tilt ve baş destekli model, küvetli banyo için küvet içi asansör doğru yöndür. Ölçülerinizi alıp bizi arayın; banyo, evde bakımın en zor değil en kolay kısmı olabilir.
Hastanın oturarak yıkanmasını sağlayan, suya dayanıklı gövdeli sandalyedir. Çoğu model tekerleklidir ve klozet boşluklu oturağı sayesinde tuvalet için de kullanılabilir.
Klozet boşluklu tekerlekli modellerin çoğu klozetin üzerine yanaştırılabilir. Bunun için sandalyenin oturak altı yüksekliği klozetinizden fazla olmalıdır; almadan önce klozet yüksekliğini ölçün.
Gövdesini ya da başını tutamayan, dik oturduğunda öne ya da yana kayan hastalar için gereklidir. Tilt, oturağı ve sırtı birlikte geriye yatırarak hastanın sandalyede güvenle durmasını sağlar.
Alüminyum gövdeli modeller paslanmaya karşı dayanıklıdır. Çelik gövdeli modellerde kaplamanın sağlam kalması için her banyodan sonra sandalyeyi durulayıp kurulamak önemlidir.
Tekerlekli sandalye küvete giremez. Küvetin içine yerleştirilen banyo asansörleri hastayı küvet kenarı hizasından alıp içeri indirir. Poylin P691 bu tip bir üründür.
Modele göre değişir. Örneğin Poylin P690 100 kg, Golfi G551 120 kg, Poylin P620 125 kg kapasitelidir.
