Akülü sandalye aküsü, tam şarjla gittiğiniz mesafe ilk günkünün yarısına yaklaştığında ya da şarj göstergesi yokuşta hızla düşmeye başladığında değişmelidir. Aküler çift çalışır; bu yüzden ikisi aynı anda, aynı kapasite ve aynı tipte yenilenir.
Çoğu kullanıcı aküyü, sandalye bir gün yolun ortasında durduğunda hatırlıyor. Oysa akü bir anda bitmez, aylar öncesinden haber verir. Bu işaretleri okumayı bilirseniz hem yolda kalmazsınız hem de aküden bir iki mevsim daha fazla ömür alırsınız.
Bu yazıda akünün ne zaman değişmesi gerektiğini, kaç amper seçeceğinizi, jel ile lityum arasındaki farkı ve akü ömrünü uzatan şarj alışkanlıklarını anlatıyoruz. Anlatılanlar engelli scooter aküleri için de geçerli.
Dört işaret var ve genelde bu sırayla ortaya çıkar.
Menzil kısalır. Eskiden markete gidip dönerken göstergede iki çizgi kalıyorsa ve şimdi eve son çizgiyle giriyorsanız aküler kapasite kaybetmiş demektir.
Gösterge yokuşta düşer, düzde toparlar. Yorulmuş akü yük altında voltajını tutamaz. Rampada birden kırmızıya düşen, düz yola çıkınca tekrar yeşile dönen gösterge tipik bir yaşlı akü belirtisidir.
Şarj çok çabuk dolar. Kulağa iyi haber gibi gelir ama değildir. Kapasitesi azalmış akü, alabileceği kadar az enerjiyi kısa sürede alır ve şarj cihazı "doldu" der.
Akü şişer ya da ısınır. Gövdede şişme, terminallerde beyaz yeşil birikinti ya da şarj sırasında elle tutulamayacak kadar ısınma varsa aküyü kullanmayı hemen bırakın.
Örneğin her gün işe sandalyesiyle giden bir kullanıcıyı düşünün. İlk yıl 6 km'lik gidiş dönüşü rahatça yapıyor. İkinci kışın ortasında, dönüş yolundaki son yokuşta sandalye yavaşlamaya başlıyor. Soğuk hava aküyü zaten zorlar; yokuşta gelen bu yavaşlama akü değişiminin yaklaştığının ilk ciddi işaretidir. Bu noktada bir ay daha beklemek, sandalyeyi yolda itmek anlamına gelebilir.
Tek bir rakam vermek dürüst olmaz, çünkü ömrü yıl değil şarj döngüsü ve kullanım şekli belirler. Her gün kullanılan, sık sık tamamen boşaltılan bir akü ile haftada birkaç gün kullanılan ve her akşam şarj edilen akünün ömrü arasında ciddi fark olur.
Akü tipi de belirleyicidir. Araçlarda kullanılan klasik marş aküleri kısa süreli yüksek akım için tasarlanır; her gün doldur boşalt yapılan bir cihazda aylar içinde kapasitesini kaybeder. Akülü sandalyeler için üretilen derin döngü jel aküler ise tam bu kullanıma göre yapılır. Bence aküde tasarruf yapılacak yer tip değil; yanlış tipte ucuz bir akü, doğru tipte bir aküden çok daha pahalıya gelir.
Kısa cevap: sandalyenizin orijinal aküsüyle aynı voltaj ve aynı kapasite. Akünün üzerinde 12V 40Ah gibi bir etiket bulunur; önce ona bakın.
Daha yüksek amper daha uzun menzil demektir, bu doğru. Ama iki sınır var. Birincisi akü yuvası: kapasite büyüdükçe akünün boyutu ve ağırlığı da büyür. İkincisi şarj cihazı: çok daha büyük bir aküyü mevcut şarj cihazıyla doldurmak ya çok uzun sürer ya da aküyü tam doldurmaz. Bu yüzden kapasite yükseltmeden önce yuvanın iç ölçüsünü alın ve bize sorun.
| Akü | Gerilim | Ağırlık | Genelde kullanıldığı yer |
|---|---|---|---|
| 26 amper akü | 12V | Bize sorun | Hafif ve katlanabilir sandalyeler, küçük scooter'lar |
| 33 amper akü | 12V | Bize sorun | Standart akülü sandalyeler |
| 40 amper akü | 12V | 12,4 kg | Standart ve orta gövdeli akülü sandalyeler |
| 55 amper jel akü | 12V | Yaklaşık 16,5 kg | Büyük gövdeli sandalyeler ve scooter'lar |
| 80 amper jel akü | 12V | Bize sorun | Uzun menzilli, ağır hizmet modelleri |
Tablodaki kullanım alanları genel bir fikir verir; kesin kapasiteyi sandalyenizin kullanım kılavuzu ya da mevcut akünün etiketi belirler. Amper ile menzil arasındaki ilişkiyi merak ediyorsanız motor gücü ve menzil nasıl belirlenir yazımızda hesabı adım adım anlattık.
Bu ikisi birbirinin yerine takılabilen seçenekler değil, iki ayrı sistem. Sandalyeniz hangi tiple geldiyse o tiple devam etmek gerekir.
Jel aküler ağırdır ama sağlamdır, sızdırmaz ve bakım istemez. Standart akülü sandalyelerin ve büyük scooter'ların çoğu jel aküyle çalışır. Lityum bataryalar aynı enerjiyi çok daha hafif bir gövdede taşır; hafif ve katlanabilir modellerde bu yüzden tercih edilir. Ancak lityum batarya kendi koruma devresi ve kendi şarj cihazıyla birlikte tasarlanır. Jel akülü bir sandalyeye rastgele bir lityum batarya takmak hem cihaza zarar verebilir hem de güvenlik riski doğurur.
Lityum bataryalı bir sandalyeniz varsa değişimde üreticinin o model için verdiği orijinal bataryayı kullanın. Jel akülü bir sandalyeniz varsa aynı kapasitede derin döngü jel akü doğru tercih.
Yeni taktığınız jel akünün ilk günlerde beklediğiniz menzili vermemesi normaldir. Derin döngü jel aküler ilk 15-20 şarj boyunca kademeli olarak açılır ve ondan sonra tam kapasiteyle çalışır.
İki aküyü birlikte değiştirin. Biri yeni biri eski akü seri bağlandığında eski olan yeniyi de aşağı çeker ve yeni akü kısa sürede yıpranır. İki akünün markası, kapasitesi ve mümkünse üretim tarihi aynı olmalı.
Sökmeden önce kablo bağlantılarının fotoğrafını çekin. Artı ve eksi uçları ters bağlamak kontrol ünitesine zarar verebilir. Terminal tipine de bakın; aynı kapasitedeki iki akünün terminal vidaları farklı olabilir. Eski aküleri çöpe atmayın, atık akü toplama noktalarına ya da aküyü aldığınız yere teslim edin.
Değişim konusunda emin değilseniz önce bizi arayın. Yeni bir cihaza geçmeyi düşünüyorsanız akülü sandalye ve engelli scooter modellerine de göz atabilirsiniz.
Akülü sandalye aküsü haber vererek biter: kısalan menzil, yokuşta düşen gösterge, çabuk dolan şarj. Bu işaretleri gördüğünüzde iki aküyü birlikte, orijinaliyle aynı voltaj ve kapasitede, derin döngü tipte yenileyin. Her kullanımdan sonra şarj etmek ve aküyü boş bekletmemek, bir sonraki değişimi mümkün olduğunca ileri atar. Hangi akünün sandalyenize uyduğundan emin değilseniz bize ulaşın.
Jel akülü modellerin çoğunda 12 voltluk iki akü seri bağlıdır ve sistem 24 voltla çalışır. Lityum bataryalı hafif modellerde ise modele göre bir ya da iki batarya paketi bulunur.
Önerilmez. Eski akü yeni aküyü de yıpratır. İki akü aynı anda, aynı marka ve kapasitede değiştirilmelidir.
Akü yuvasına sığıyorsa ve şarj cihazınız uygunsa mümkün olabilir. Kapasite büyüdükçe akünün boyutu ve ağırlığı da artar; karar vermeden önce yuvayı ölçüp bize danışın.
Hayır. Araç aküleri kısa süreli yüksek akım için tasarlanır ve her gün şarj deşarj edildiğinde hızla kapasite kaybeder. Akülü sandalyede derin döngü jel akü kullanılmalıdır.
Derin döngü jel aküler ilk 15-20 şarj boyunca kademeli olarak tam kapasiteye ulaşır. İlk haftalarda menzilin biraz kısa olması normaldir.
Aküyü tam şarjlı bırakın, serin ve kuru bir yerde saklayın ve ayda bir şarja takın. Boş bekleyen akü kalıcı kapasite kaybına uğrar.
